O perspektywach rozwoju polsko-czeskiej współpracy transgranicznej, jej znaczeniu dla mieszkańców pogranicza oraz wyzwaniach związanych z transportem, edukacją, kulturą i bezpieczeństwem rozmawiali uczestnicy panelu w ramach Forum Ekonomicznego w Karpaczu. Dyskusję prowadził burmistrz Bogatyni Wojciech Dobrołowicz, który postawił pytanie, w jaki sposób współpraca transgraniczna wpływa na rozwój regionów i jakie perspektywy mogą kształtować się w kolejnych latach.

Jerzy Polaczek, poseł na Sejm RP, odnosząc się do doświadczeń ostatnich kilkudziesięciu lat, podkreślił, że współpraca między Polską a Czechami przeszła ogromną zmianę. „Współpraca transgraniczna przestaje być elementem wyłącznie oficjalnej współpracy, ale staje się elementem codzienności, codziennego życia Polaków i Czechów” – zaznaczył. Jego zdaniem perspektywy dalszego rozwoju są bardzo pozytywne, czego dowodem jest postęp infrastruktury oraz coraz większa wymiana pracowników, uczniów i turystów. Wskazał na Karpacz, gdzie obecność czeskich turystów i mieszkańców stała się czymś naturalnym. W jego ocenie współpraca nie ogranicza się już do formalnych kontaktów, ale jest częścią codziennego funkcjonowania mieszkańców obu państw.

Jerzy Polaczek zwrócił również uwagę na rozwój współpracy w zakresie kształcenia zawodowego. Jako przykład wskazał projekty związane z branżą hotelarską i gastronomiczną, które pozwalają przygotowywać młodych ludzi do pracy w sektorze turystycznym. Ważnym elementem przyszłej współpracy powinno być także rozwijanie nauki języka czeskiego po stronie polskiej. Lepsza znajomość języka może ułatwić młodym ludziom wejście na czeski rynek pracy. Wskazał również na potrzebę stworzenia wspólnego punktu informacyjnego, ponieważ znalezienie pracy po drugiej stronie granicy może być stosunkowo łatwe, natomiast trudniejsze bywa uzyskanie informacji dotyczących prawa pracy czy ubezpieczeń.

Miroslav Beneš, dyrektor wykonawczy Stowarzyszenia Miast i Gmin Regionu Południowoczeskiego (SMOJK), podkreślił znaczenie funduszy europejskich, które od lat są jednym z najważniejszych motorów współpracy regionów przygranicznych. Zwrócił uwagę, że kontakty między mieszkańcami odbywają się na wielu płaszczyznach, między innymi w turystyce, pracy i edukacji. Pandemia COVID 19 zmieniła sposób funkcjonowania pogranicza i ograniczyła część kontaktów, jednak współpraca miała przede wszystkim praktyczny wymiar. Dotyczyło to zwłaszcza osób mieszkających w regionach przygranicznych i przemieszczających się codziennie do pracy. Jego zdaniem znajomość języka sąsiada zwiększa możliwości znalezienia zatrudnienia po drugiej stronie granicy. W przyszłości konieczne będzie dalsze rozwijanie infrastruktury oraz transportu, ponieważ sprawne połączenia między regionami wzmacniają gospodarkę i ułatwiają współpracę.

Andrzej Suchanek, przewodniczący Rady Przedstawicieli Kongresu Polaków w Republice Czeskiej, przedstawił perspektywę mieszkańca pogranicza. Przypomniał, że jeszcze po wojnie granica była bardzo trudna do przekroczenia, a dziś dla wielu mieszkańców praktycznie przestała być odczuwalna. Możliwość pracy, nauki czy przemieszczania się po obu stronach granicy stała się codziennością. Jednocześnie nadal istnieją problemy administracyjne wynikające z różnic w przepisach. Dotyczy to między innymi transportu transgranicznego i kwestii tego, według którego prawa powinien być on regulowany. Podkreślił również znaczenie kultury. Festiwale, kino czy wydarzenia folklorystyczne pozwalają mieszkańcom lepiej poznawać swoich sąsiadów. „Nie tylko biznes, rynek pracy i edukacja, co jest bardzo ważne, ale również kultura jest bardzo ważnym, znaczącym elementem współpracy” – zaznaczył.

Jiří Ulvr, zastępca hetmana Kraju Libereckiego, podkreślił, że bez współpracy rozwój regionów byłby znacznie trudniejszy. Województwo dolnośląskie jest dla czeskiej strony jednym z najważniejszych partnerów, a wspólne projekty dotyczą między innymi transportu kolejowego. Ważnym obszarem pozostaje również współpraca komunalna i działania związane z bezpieczeństwem. Wspólne działania mogą pomóc w zapobieganiu skutkom powodzi oraz innych ekstremalnych zjawisk klimatycznych. Istotne są także kwestie oczyszczania ścieków i ochrony środowiska. W obszarze turystyki wskazał natomiast na potrzebę łączenia tras i szlaków po obu stronach granicy, tak aby tworzyć spójną ofertę dla odwiedzających.

Grzegorz Utracki, wójt gminy Krzyżanowice, przypomniał, jak wyglądały relacje mieszkańców pogranicza w przeszłości, kiedy zamknięta granica rozdzielała rodziny i utrudniała kontakty. Jego zdaniem współczesna współpraca pokazuje, że mieszkańcy potrafią wspólnie reagować nawet w sytuacjach kryzysowych. „Transgraniczność objawia się w zażyłych relacjach i dobrej współpracy” – podkreślił. Jako przykład podał wspólne działania strażaków, którzy ćwiczą razem procedury przeciwpowodziowe. Jego zdaniem przepisy powinny umożliwiać służbom szybsze przekraczanie granicy, co dotyczy zarówno strażaków, jak i ratowników medycznych. Ważną rolę odgrywają także projekty edukacyjne, wspólne poznawanie historii oraz obozy sportowe dla młodzieży. „Ta synergia jest bardzo potrzebna” – zaznaczył, podkreślając, że dzięki takim kontaktom młodzi ludzie przekonują się, że osoba mieszkająca za granicą nie jest wrogiem, lecz może być przyjacielem i partnerem.

Pavel Branda, przewodniczący European Cross-Border Platform przy Europejskim Komitecie Regionów, zwrócił uwagę, że granice w dotychczasowym znaczeniu stają się przede wszystkim pozostałością historii. Współpraca transgraniczna przynosi bardzo dobre rezultaty, a kolejne działania powinny koncentrować się na usuwaniu barier, które nadal utrudniają życie mieszkańcom pogranicza. Liczy na dalsze wykorzystanie funduszy europejskich, które mogą pomagać w likwidowaniu tych przeszkód. Za szczególnie ważny uznał transport. Współpraca pozwoliła między innymi na odnowienie połączeń kolejowych i stworzenie nowych możliwości przemieszczania się między miejscowościami. Jak podkreślił, podczas kryzysów granice często są instynktownie zamykane, jednak bez sprawnego transportu trudno zapewnić prawidłowe funkcjonowanie gospodarki i jej dalszy rozwój.

Podsumowując dyskusję, Wojciech Dobrołowicz, burmistrz Bogatyni, zauważył, że uczestnicy prezentują różne perspektywy, jednak łączy ich przekonanie, że współpraca transgraniczna przynosi korzyści obu stronom. Przyszłość pogranicza powinna opierać się na dalszym rozwoju transportu, edukacji, kultury, turystyki i współpracy służb. Wspólnym celem pozostaje tworzenie regionu, w którym granica nie jest barierą, lecz punktem łączącym mieszkańców Polski i Czech.

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie www.forum-ekonomiczne.pl

Związek Powiatów Polskich jest partnerem instytucjonalnym wydarzenia.