Podczas spotkania Zarządu Związku Powiatów Polskich, które odbyło się 19 stycznia 2026 r. w Warszawie, omówiono kluczowe wyzwania stojące przed powiatami i miastami na prawach powiatu w obszarze ochrony zdrowia, rynku pracy oraz finansowania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Obrady zakończyły się wypracowaniem trzech stanowisk programowych, które wyznaczają kierunki dalszych działań Związku wobec administracji rządowej i parlamentu.

System ochrony zdrowia – potrzeba natychmiastowych działań naprawczych

Zarząd Związku Powiatów Polskich poświęcił szczególną uwagę dramatycznie pogarszającej się sytuacji szpitali powiatowych. Wskazano, że proponowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia rozwiązania finansowe – w tym obniżenie poziomu ryczałtów, wielomiesięczne opóźnienia w płatnościach za świadczenia nielimitowane, likwidacja współczynników korygujących dla najmniejszych szpitali czy przerzucanie na placówki kosztów nowych obowiązków – prowadzą do dalszego narastania zadłużenia i realnego zagrożenia ciągłości udzielania świadczeń.

Zarząd podkreślił, że obecny kryzys nie jest wynikiem nieefektywnego zarządzania na poziomie lokalnym, lecz konsekwencją wieloletnich dysfunkcji systemowych, w tym wadliwej metodologii wyceny świadczeń, braku koordynacji zmian strukturalnych oraz niepełnego wdrożenia wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących finansowania ochrony zdrowia. W tym kontekście wskazano na konieczność rzeczywistego wykorzystania wojewódzkich planów transformacji jako narzędzia strategicznego, służącego zapewnieniu równego dostępu do świadczeń i racjonalizacji sieci szpitali, a nie jedynie formalnego dokumentu, mającego jedynie uzasadnić możliwość realizacji inwestycji czy wzięcia udziału w konkursie na pozyskanie środków finansowych.

Rynek pracy – brak realnych środków na realizację ustawowych zadań

Kolejnym kluczowym wątkiem była sytuacja powiatowych urzędów pracy po przyjęciu budżetu państwa na 2026 r. . Zarząd jednoznacznie wskazał, że przyjęte na 2026 r. limity wydatkowania środków  Funduszu Pracy uniemożliwiają realizację ustawowych zadań w zakresie aktywizacji osób bezrobotnych i poszukujących pracy.

Członkowie Zarządu wskazywali, że mimo deklarowanego poszerzenia grup objętych wsparciem, środki przeznaczone na aktywne formy pomocy zostały drastycznie ograniczone, w wielu województwach do poziomu uniemożliwiającego jakiekolwiek realne działania. Narusza to konstytucyjną zasadę adekwatności finansowania zadań publicznych powierzanych jednostkom samorządu terytorialnego.

Jednocześnie podkreślono, że sytuacja ta nie wynika z braku środków w Funduszu Pracy, lecz z decyzji o  dalszym kumulowaniu środków na rachunku Funduszu.

Zadania zlecone i należności od Skarbu Państwa

Zarząd omówił również narastający problem niedofinansowania zadań, w tym zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz praktykę przerzucania na powiaty kosztów realizacji obowiązków państwa. Wskazano, że pomimo formalnych zmian w systemie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, w wielu obszarach – takich jak zdrowie, oświata czy rynek pracy – realna sytuacja finansowa powiatów ulega pogorszeniu.

W tym kontekście Zarząd zadeklarował wsparcie dla samorządów powiatowych, które zdecydują się dochodzić należnych środków od Skarbu Państwa lub jednostek administracji rządowej, w tym na drodze sądowej. Podkreślono, że wieloletnie niewykonywanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz wniosków Najwyższej Izby Kontroli podważa zaufanie do państwa i stabilność finansową samorządu.

Trwające głosowanie i dalsze kroki

Obecnie w Związku Powiatów Polskich trwa proces elektronicznego głosowania nad finalnie wydyskutowanymi projektami stanowisk. Po zakończeniu procedury głosowania przyjęte dokumenty staną się podstawą wystąpień Związku wobec instytucji rządowych i parlamentarnych oraz zostaną publicznie zaprezentowane jako wspólne stanowisko środowiska samorządowego.

Podsumowanie

Zarząd Związku Powiatów Polskich podkreśla, że dalsze ignorowanie problemów systemowych w ochronie zdrowia, polityce rynku pracy oraz finansowaniu zadań zleconych prowadzi do narastania kryzysu o wymiarze społecznym i ustrojowym. Związek deklaruje gotowość do współpracy przy wypracowaniu rozwiązań, jednocześnie oczekując od administracji rządowej realnych, a nie pozornych działań naprawczych.

GALERIA zdjęć z posiedzenia Zarządu dostępna jest TUTAJ.