Związek Powiatów Polskich przedstawił uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (UD233), opracowanego przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Uwagi zostały przekazane w ramach uzgodnień Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Bezpłatny wstęp do parków narodowych – utrata uprawnień przez mieszkańców gmin sąsiednich (art. 1 pkt 11, zmiana art. 12 ust. 7 pkt 4)

ZPP wskazuje, że park narodowy oddziałuje nie tylko na mieszkańców gminy, na której terenie się znajduje, lecz również na mieszkańców gmin sąsiednich. Jeśli granica parku pokrywa się z granicą administracyjną gmin, mieszkańcy gminy graniczącej powinni korzystać z parku na równych prawach co mieszkańcy gmin, na których terenie park leży. ZPP ocenia pozbawienie ich uprawnienia do bezpłatnego wstępu jako prowadzące do sytuacji dyskryminacyjnej.

Opłata 15% za wstęp do parku – brak transparentności dla turysty (art. 1 pkt 12, dodawany art. 12a)

ZPP wskazuje na brak doprecyzowania sposobu pobierania opłaty stanowiącej 15% ceny biletu. Organizacja wskazuje, że jeśli opłata byłaby pobierana jako odrębna kwota, turysta dowiadywałby się o pełnej cenie dopiero w momencie zakupu, co może prowadzić do nieporozumień. Postuluje, by dodawana stawka była uwzględniona w cenie widocznej na cennikach, najlepiej z informacją, że 15% trafia na organizacje ratownicze. Organizacja proponuje rozważenie alternatywnego podejścia, w którym 15% ceny biletu jest odprowadzane na rzecz podmiotu świadczącego ratownictwo bez wprowadzania odrębnej opłaty.

Opiniowanie ustanowienia rezerwatów przez samorządy (art. 1 pkt 13, dodawany art. 13 ust. 8)

ZPP wskazuje, że skoro dokumenty planistyczne dotyczące rezerwatów podlegają już uzgodnieniom z RDOŚ, to przy okazji projektowanej zmiany dodającej opiniowanie przez regionalną radę ochrony przyrody należy włączyć w ten proces również rady gmin i rady powiatów. Organizacja uzasadnia to tym, że utworzenie rezerwatu wpływa na szereg obowiązków organów samorządowych, o których mowa w ust. 3a i 3b art. 13 ustawy o ochronie przyrody.

Wyłączenia z zakazów w obszarach chronionego krajobrazu – pominięcie pracowników JST (art. 1 pkt 15 lit. b i c)

ZPP wskazuje, że projekt przewiduje usunięcie dotychczasowej ogólnej przesłanki wyłączenia z zakazów dotyczących obszarów objętych ochroną krajobrazową i zastąpienie jej szczegółowym katalogiem podmiotów uprawnionych. Organizacja wskazuje, że taka zmiana może prowadzić do znacznego ograniczenia działalności podmiotów publicznych, w tym samorządowych, i postuluje dodanie do katalogu wyłączeń w art. 15 ust. 2a pkt 1 wykonujących czynności służbowe pracowników organów jednostek samorządu terytorialnego – co jest szczególnie istotne w kontekście ogólnych zakazów przemieszczania się lub organizacji wydarzeń.

Uchylenie wyłączenia dla inwestycji przeciwpowodziowych (art. 1 pkt 15 lit. d)

ZPP postuluje skreślenie projektowanego uchylenia przepisu, który dopuszcza inwestycje celu publicznego o nieliniowym charakterze związane z ochroną ludności przed powodzią i suszą na terenach przyrodniczo cennych. Organizacja wskazuje, że tego rodzaju inwestycje mogą zapewniać bezpieczeństwo mieszkańców, a eliminacja tej możliwości jest niefrasobliwa zwłaszcza w kontekście aktualnego zainteresowania kwestiami ochrony ludności i doświadczeń z ostatnich powodzi.

Wspólne uchwalanie aktów prawnych przez organy stanowiące JST – zarzut niekonstytucyjności (art. 1 pkt 17 lit. b, art. 1 pkt 23 lit. b, art. 1 pkt 43 lit. c)

ZPP ocenia projektowaną konstrukcję „wspólnego uchwalania" aktów prawa miejscowego przez organy stanowiące różnych JST jako nieznaną ustrojowi samorządu terytorialnego w Polsce i wymagającą zmian w ustawach ustrojowych. Organizacja wskazuje, że projekt zakłada faktyczne „scalenie" organów stanowiących – sejmików lub rad gmin – w jeden organ na potrzeby uchwalania aktów dotyczących form ochrony przyrody położonych na terenie więcej niż jednej JST.

ZPP formułuje szczegółowe zastrzeżenia: trudność ustalenia jednolitych procedur zwoływania i prowadzenia takich sesji oraz kwestii kierowania nimi; problem reprezentatywności przy naturalnej różnicy w liczbie radnych między organami różnych JST, co zawsze dawałoby jednemu z nich przewagę liczebną; brak jasności co do właściwości sądu administracyjnego w razie wniesienia skargi; sprzeczność z orzecznictwem sądów administracyjnych wykluczającym wspólne sesje różnych organów.

Ograniczenie roli organów gminnych przy ustanawianiu form ochrony przyrody (art. 1 pkt 17 lit. c–f, art. 1 pkt 20 lit. e–h, art. 1 pkt 23 lit. c–f, art. 1 pkt 24 lit. b–3)

ZPP wskazuje, że projektowane rozwiązanie zastępujące wymóg uzgodnienia z radą gminy zwykłą opinią jest ułomne, gdyż opinia – nawet gruntownie uzasadniona – może zostać zignorowana. Organizacja zwraca uwagę, że proponowanym mechanizmem obrony gmin ma być skarga do sądu administracyjnego, jednak zakres kognicji sądu administracyjnego nie został zmieniony. Sąd administracyjny jest sądem prawa i ocenia wyłącznie legalność uchwały sejmiku, przy czym sejmik nie ma w delegacji ustawowej obowiązku uwzględniania możliwości rozwojowych gmin. ZPP wskazuje, że lepszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie możliwości kwestionowania odmowy uzgodnienia w przypadku przekroczenia zakresu swobody gminy przy uzgadnianiu projektu.

Zakazy dotyczące zadrzewień – brak wyłączenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia (art. 1 pkt 18 lit. a, zmiana art. 17 ust. 1 pkt 3)

ZPP proponuje uzupełnienie przepisu dotyczącego zakazów likwidowania zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych o dodatkowe przesłanki wyłączające: przypadek bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych oraz konieczność zapewnienia funkcjonowania urządzeń przesyłowych. Organizacja wskazuje, że obecna redakcja nie pozwala na usunięcie np. suchego lub pochylonego drzewa zagrażającego budynkowi mieszkalnemu sąsiadującemu z drogą, jeśli nie zagraża ono bezpośrednio ruchowi drogowemu. Proponowane przesłanki dotyczyłyby sytuacji ekstraordynaryjnych i byłyby stosowane wyłącznie w razie konieczności.

Wskazania i wymagania dla planów urządzeń lasów (art. 1 pkt 29 lit. f, zmiana art. 28 ust. 10 pkt 8 i 9)

ZPP pyta o ratio legis dodawania wskazań i wymagań dla planów urządzeń lasów oraz uproszczonych planów urządzeń lasów, a także o skutek ich nieuwzględnienia.

Podmioty odpowiedzialne za wykonanie zadań ochronnych (art. 1 pkt 29 lit. g, dodawany art. 28 ust. 10b)

ZPP wskazuje na niejednoznaczność redakcji przepisu w zakresie tego, czy wymóg uzyskania zgody dotyczy wszystkich wymienionych podmiotów, czy wyłącznie „innych podmiotów". Organizacja proponuje konkretne brzmienie przepisu, z którego jednoznacznie wynikałoby, że wskazanie jako podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie zadań ochronnych następuje za zgodą wskazanego podmiotu we wszystkich przypadkach.

Znoszenie „słabszych" form ochrony przyrody – postulat uproszczenia procedury (art. 1 pkt 43 lit. d, zmiana art. 44 ust. 4 i dodawane art. 44 ust. 6–7)

ZPP wskazuje, że zamiast projektowanej procedury nadzorczej wobec nieuchwalenia stosownych uchwał przez rady gmin, bardziej ekonomicznym rozwiązaniem byłoby przyjęcie, że przez utworzenie parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku kulturowego z mocy prawa znosi się słabsze formy ochrony przyrody ustanowione przez gminę. Takiego stwierdzenia mógłby dokonywać wojewoda. ZPP ocenia, że nie ma sensu tworzyć dodatkowej biurokratycznej procedury, skoro park lub rezerwat już powstają.

Jednocześnie ZPP postuluje pozostawienie możliwości zniesienia formy ochrony przyrody w przypadku konieczności realizacji inwestycji celu publicznego przy braku rozwiązań alternatywnych lub dla zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, wskazując że usunięcie tej przesłanki może zablokować niezbędne inwestycje – zwłaszcza dla form ochrony ustanowionych kilkadziesiąt lat temu w innej przestrzeni miejskiej lub stanie zabudowy wiejskiej.

Obowiązek ustanawiania „małych" form ochrony przyrody na wniosek (art. 1 pkt 44, dodawany art. 44a)

ZPP postuluje, by decyzja o ustanowieniu „małej" formy ochrony przyrody na wniosek pozostawała samodzielną decyzją rady, nieobwarowaną sztywnymi przesłankami co do odmowy. Organizacja wskazuje, że można zachować termin rozpatrzenia wniosku, jednak nie należy narzucać sztywnych granic dla decyzji organu stanowiącego, co nadmiernie ingerowałoby w samodzielność rady i reprezentowanej przez nią lokalnej społeczności.

Strefy ochrony migracji – brak uzgodnienia z samorządami (art. 1 pkt 49, dodawane art. 59b–59e)

ZPP wskazuje, że skoro ustanowienie stref ochrony migracji ma zakazywać lokalizowania ogrodzeń, budowli i nowych obiektów budowlanych, a projekty planów ogólnych i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w zakresie dotyczącym stref mają podlegać uzgodnieniu z RDOŚ, to ustanowienie tych stref powinno być uzgadniane z gminą, powiatem lub województwem, szczególnie gdy tereny w planowanej strefie są przeznaczone na inwestycje celu publicznego należące do samorządu. Organizacja zwraca też uwagę na aspekt bezpieczeństwa publicznego.

W odniesieniu do odszkodowań (dodawany art. 59e) ZPP zgłasza dwa zastrzeżenia. Po pierwsze, organem prowadzącym postępowanie odszkodowawcze powinien być – zdaniem organizacji – wojewoda, a nie starosta, ponieważ strefa migracji jest ustanawiana przez organ administracji rządowej szczebla wojewódzkiego, a zasada symetrii wymaga, by decyzje odszkodowawcze wydawał organ tego samego szczebla. ZPP dopuszcza odmienne rozwiązanie wyłącznie pod warunkiem wyraźnego wskazania w przepisach, że jest to zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Po drugie, przepis nie określa podmiotu obowiązanego do wypłaty odszkodowania, choć odpowiedzialność w sposób oczywisty spoczywa na Skarbie Państwa. ZPP proponuje konkretne brzmienie przepisu wprost wskazującego Skarb Państwa reprezentowany przez wojewodę jako podmiot obowiązany.

Zaświadczenia o nabyciu okazu przed wpisem na listę CITES (art. 1 pkt 54, dodawany art. 61b)

ZPP zgłasza cztery wątpliwości praktyczne sygnalizowane przez praktyków ze starostw.
Po pierwsze: co ma zrobić organ, jeśli właściciel okazu przekroczy 3-miesięczny termin po wpisie gatunku na listę CITES – czy starosta odmawia wydania zaświadczenia w drodze decyzji administracyjnej, czy pozostawia wniosek bez rozpatrzenia.
Po drugie: zaświadczenie jest instytucją potwierdzającą fakty lub stany prawne na podstawie informacji dostępnych organowi. Proponowana konstrukcja wymaga potwierdzania przez organ okoliczności całkowicie od niego niezależnych i nieweryfikowalnych. ZPP pyta, na jakiej podstawie organ ma wydawać zaświadczenie, jeśli wnioskodawca nie przedłożył żadnej dokumentacji, i czy zaświadczenie może opierać się wyłącznie na oświadczeniu posiadacza okazu.
Po trzecie: weryfikacja, od kiedy dany gatunek widnieje na liście CITES, jest żmudnym procesem, gdyż załączniki do rozporządzenia Rady 338/97 były nowelizowane już kilkunastokrotnie. ZPP postuluje rozważenie wprowadzenia obowiązku wskazania przez wnioskodawcę daty objęcia okazu przez przepisy zmieniające rozporządzenie jako elementu wniosku.
Po czwarte: cel wydawania takich zaświadczeń nie jest wyjaśniony w uzasadnieniu projektu i wymaga pogłębienia.

Kontrola przez RDOŚ – rozszerzenie katalogu służb pomocniczych (art. 1 pkt 54, dodawany art. 61c ust. 3)

ZPP postuluje dodanie do katalogu służb, do których pomocy może wzywać RDOŚ podczas kontroli, Policji jako podstawowej formacji utrzymującej porządek i bezpieczeństwo wewnętrzne oraz Straży Granicznej – zwłaszcza w przypadkach związanych z podejrzeniem przemytu zwierząt.

Fakultatywny wpis do rejestru okazów (art. 1 pkt 57, dodawany art. 64 ust. 1a)

ZPP pyta, co w sytuacji, gdy posiadacz okazu złoży wniosek o wpis do rejestru prowadzonego przez starostę w odniesieniu do gatunku wyłączonego z obowiązku rejestracji na mocy rozporządzenia ministra – czy starosta powinien odmówić wpisu, czy pozostawić wniosek bez rozpatrzenia, a może dopuścić wpis fakultatywny, analogicznie do rozwiązania stosowanego w przypadku dobrowolnej rejestracji jednostek pływających.

Uśmiercanie zwierząt objętych ochroną gatunkową – uwaga językowa (art. 8 pkt 2, zmiana art. 33 ust. 1b ustawy o ochronie zwierząt)

ZPP zgłasza uwagę redakcyjno-językową, wskazując że sformułowanie „przy użyciu także broni myśliwskiej" jest niezgrabne językowo. Organizacja proponuje zmianę szyku zdania na „mogą być one uśmiercone także przy użyciu broni myśliwskiej", co płynniej sugeruje różne możliwe rodzaje broni i jednocześnie odpowiada właściwej technice legislacyjnej.

Termin dla RDOŚ na odniesienie się do projektu decyzji o warunkach zabudowy (art. 11 pkt 3, uchylenie art. 64 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego)

ZPP proponuje zamiast uchylenia przepisu rozważenie przyznania RDOŚ dłuższego – czternastodniowego – terminu na odniesienie się do projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organizacja wskazuje, że przedłużenie terminu do 21 dni przełoży się na długość wydawania decyzji o warunkach zabudowy, za które w społecznym odczuciu odpowiedzialne będą organy gminy, a nie RDOŚ.