Związek Powiatów Polskich skierował do Kancelarii Sejmu RP opinię dotyczącą poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (RPW/28884/2026). 

Ocena ogólna

ZPP ocenia pozytywnie wskazanie problemu oraz kierunek proponowanej nowelizacji. Organizacja wskazuje, że projekt zasługuje na co najmniej przedyskutowanie na forum parlamentu – także w kontekście obowiązujących rozwiązań oraz ewentualnego dopracowania proceduralnego.

Jednocześnie ZPP zwraca uwagę, że wobec wskazanej skali zjawiska pogryzień przez psy może dojść do znaczącego obciążenia schronisk i innych instytucji, które miałyby zajmować się odebranymi zwierzętami.

Zastrzeżenia do modelu finansowania utrzymania odebranego zwierzęcia

ZPP kwestionuje przyjęty w projekcie model finansowania utrzymania zwierzęcia odebranego na podstawie art. 10c ust. 1, w zakresie w jakim po uprawomocnieniu się prokuratorskiego postanowienia całość kosztów utrzymania, leczenia, obserwacji i koniecznych badań psa zostaje przerzucona na podmiot, któremu psa przekazano (art. 10f ust. 1 zdanie drugie). Organizacja wskazuje, że w praktyce będzie to dotyczyć schronisk dla zwierząt, z których znaczna część jest finansowana lub współfinansowana przez jednostki samorządu terytorialnego.

Zachowanie tytułu własności przez właściciela. ZPP wskazuje, że ustawa nie przewiduje przepadku ani przeniesienia własności psa – odebranie psa na podstawie art. 10c w formule postanowienia prokuratora ma charakter środka zabezpieczającego porządek publiczny, a nie orzeczenia o utracie tytułu prawnego do zwierzęcia. Skoro właściciel lub opiekun co do zasady zachowuje status właściciela, brak jest – zdaniem organizacji – dostatecznego uzasadnienia dla całkowitego zwolnienia go z obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania zwierzęcia.

Wykluczenie adopcji i efekt kumulacji. ZPP wskazuje, że art. 10d ust. 1 projektowanej regulacji wyklucza możliwość adopcji lub przekazania psa do domu tymczasowego, co oznacza, że pobyt zwierzęcia w schronisku może mieć charakter wieloletni, a w większości przypadków dożywotni. Model, w którym koszty tak długotrwałego utrzymania ponosi wyłącznie schronisko – a więc pośrednio jednostki samorządu terytorialnego – rodzi ryzyko istotnego i skumulowanego w czasie obciążenia budżetów samorządowych, znacznie wykraczającego poza jednorazowy koszt interwencji.

Niedoszacowanie skutków finansowych. ZPP zwraca uwagę, że projektodawca szacuje w uzasadnieniu i Deklarowanych Skutkach Regulacji dodatkowe obciążenie budżetów JST na poziomie nieprzekraczającym 1,2 mln zł rocznie. Organizacja ocenia, że szacunek ten odnosi się raczej do jednorazowych lub rocznych kosztów bieżących i nie uwzględnia w pełni efektu kumulacji – rosnącej z roku na rok liczby zwierząt pozostających w schroniskach bezterminowo, bez możliwości adopcji. Rzeczywiste, długofalowe skutki finansowe dla samorządów mogą być zatem istotnie wyższe niż wskazane w DSR.

Postulowane rozwiązania

Rozwiązanie podstawowe. ZPP postuluje rozważenie wprowadzenia mechanizmu częściowego, trwałego współfinansowania kosztów utrzymania psa przez jego właściciela lub opiekuna także po uprawomocnieniu się postanowienia o odebraniu – np. w postaci obowiązku ponoszenia opłaty w określonej wysokości lub proporcji przez czas pobytu zwierzęcia w schronisku, ewentualnie ograniczonego określonym okresem, z zachowaniem możliwości dochodzenia tych należności w trybie egzekucji administracyjnej analogicznie do art. 10f ust. 3. Organizacja wskazuje, że takie rozwiązanie utrzymywałoby odpowiedzialność finansową właściciela za skutki zachowania jego zwierzęcia również po formalnym odebraniu psa oraz ograniczałoby ryzyko przerzucenia nieproporcjonalnie dużego, długoterminowego ciężaru finansowego na schroniska i budżety samorządowe.

Rozwiązanie alternatywne. Jeżeli projektodawca uzna pełne zwolnienie właściciela z kosztów za zasadne – np. z uwagi na trudności w skutecznej egzekucji należności lub realne pozbawienie praw właścicielskich – ZPP rekomenduje co najmniej doprecyzowanie w ustawie źródła i mechanizmu rekompensaty tych kosztów jednostkom samorządu terytorialnego, tak aby ciężar finansowy regulacji, uchwalanej na poziomie centralnym, nie obciążał w praktyce budżetów lokalnych bez odpowiedniego pokrycia.

Wymiar humanitarny

ZPP wskazuje, że zagadnienie ma również wymiar humanitarny. Wykluczenie adopcji przy jednoczesnym braku realnego mechanizmu finansowania długotrwałego pobytu psa w schronisku grozi pogłębiającym się problemem nadmiernej liczby zwierząt w placówkach, co przekłada się nie tylko na koszty ich funkcjonowania, ale również na komfort i dobrostan zwierząt oraz trudności organizacyjne instytucji. Organizacja wskazuje, że przeciążone i niedofinansowane schroniska mają ograniczone możliwości zapewnienia odpowiednich warunków bytowych i weterynaryjnych, co w dłuższej perspektywie może obniżać poziom bezpieczeństwa i dobrostanu wszystkich utrzymywanych tam zwierząt.

ZPP postuluje ponadto rozważenie możliwości powrotu psa do właściciela po pewnym czasie lub możliwości adopcji – wyłącznie po spełnieniu określonych przesłanek, takich jak intensywne przeszkolenie, i po uzyskaniu opinii specjalisty z zakresu behawioryzmu zwierząt. Organizacja wskazuje, że kwestia ta – ze względu na społeczną wrażliwość oraz koszty utrzymywania zwierząt – powinna zostać poruszona w toku dyskusji nad projektem.