Związek Powiatów Polskich skierował do współprzewodniczących Zespołu ds. Obszarów Wiejskich, Wsi i Rolnictwa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, pismo z prośbą o udzielenie na najbliższym posiedzeniu Zespołu informacji o planowanych zmianach w finansowaniu prac scaleniowych w kontekście konstruowania Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034. 

Tło sprawy

ZPP wskazuje, że z prezentacji przedstawionej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podczas posiedzenia Zespołu w dniu 24 września 2026 roku wynikało, iż finansowanie prac scaleniowych nie zostało docelowo objęte tzw. ring fencingiem. Oznacza to wstępnie, że pula środków szacowana przez ministerstwo na działania celowane w ramach PPKiR nie obejmie działań scaleniowych i będą one ewentualnie uwzględniane w ramach pozostałych środków rozdzielanych już przez samo Państwo Członkowskie. Organizacja wskazuje, że ze słów przedstawicielki resortu wynikało, iż środki te będą zdecydowanie mniejsze niż przeznaczone na interwencje wspierające dochód rolnictwa. W tej samej prezentacji wskazano ponadto, że ograniczenie budżetu w rozdziale dotyczącym Wspólnej Polityki Rolnej może przełożyć się na brak możliwości pełnego zabezpieczenia instrumentów dotychczas planowanych do realizacji przez samorządy województw, a więc m.in. scalania gruntów rolnych.

Stan prawny i skutki dla budżetu państwa

ZPP przypomina, że zgodnie z ustawą o scalaniu i wymianie gruntów postępowanie scaleniowe oraz zagospodarowanie poscaleniowe przeprowadza i wykonuje starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej, które co do zasady jest finansowane ze środków budżetu państwa (art. 3 ust. 1 uScal). Prace te koordynuje samorząd województwa, także przy użyciu środków unijnych (art. 3 ust. 4 i 5 uScal). Dotychczas środki te były wykorzystywane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej.
Organizacja wskazuje, że brak środków w ramach funduszy unijnych – zupełny lub polegający na znaczącym ich ograniczeniu – oznacza, iż środki te bezwzględnie będzie musiał wygospodarować Skarb Państwa.

Postulaty i pytania

ZPP zwraca uwagę na potrzebę zaplanowania już na obecnym etapie zabezpieczenia środków w budżecie państwa na postępowania scaleniowe i zagospodarowanie poscaleniowe.

Organizacja prosi ponadto o uszczegółowienie planów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w kontekście  obejmowania prac scaleniowych działaniami w zakresie  środków na „infrastrukturę na rzecz rolnictwa" w ramach PPKiR, o których wspomniano na ostatnim posiedzeniu Zespołu.

ZPP prosi także o informację, czy w związku z tym przygotowywane są ewentualne zmiany legislacyjne w zakresie źródeł finansowania prac scaleniowych, uwzględniające nową perspektywę budżetową Unii Europejskiej.