Związek Powiatów Polskich skierował do Kancelarii Sejmu opinię dotyczącą poselskiego projektu ustawy (RPW/29815/2026) o zmianie ustawy – Prawo oświatowe.

Przedmiot projektu

Celem projektowanej ustawy jest uregulowanie zakazu pobierania od ucznia i rodzica jakichkolwiek opłat za dostęp do dziennika elektronicznego i za korzystanie z jego funkcjonalności w zakresie dotyczącym danego ucznia – niezależnie od tego, kto opłatę pobiera, i niezależnie od kanału dostępu.

Ocena kierunkowa

ZPP wskazuje, że istota projektu odpowiada na jeden ze zgłaszanych problemów związanych z funkcjonowaniem komercyjnych dzienników elektronicznych, zaznaczając jednak, że proponowane zapisy nie realizują postulatu szkół i organów prowadzących dotyczącego bezpłatności samego narzędzia.

Organizacja wskazuje, że z punktu widzenia interesu całego środowiska oświatowego za najbardziej celowe uważa utworzenie państwowego eDziennika, odpowiadającego na rzeczywistą potrzebę zapewnienia szkołom trwałego, powszechnie dostępnego i bezpłatnego narzędzia służącego prowadzeniu dokumentacji oraz komunikacji z uczniami i rodzicami. ZPP przypomina, że strona samorządowa KWRiST wyraziła pozytywną opinię do projektu zmian Prawa oświatowego z druku 2842 – dotyczącego wniosku Prezydenta RP o ponowne rozpatrzenie ustawy z 28 sierpnia 2026 roku – którego celem jest utworzenie i wdrożenie centralnego systemu teleinformatycznego, wspierającego prowadzenie przez szkoły dokumentacji przebiegu nauczania oraz działalności wychowawczej i opiekuńczej, zawierającego usługę dziennika lekcyjnego w postaci elektronicznej. Organizacja uważa, że prace nad tą ustawą powinny być kontynuowane, podkreślając jako szczególną zaletę planowanego rozwiązania połączenie z innymi systemami publicznymi, co usprawniłoby przepływ informacji i ograniczyło konieczność wielokrotnego przekazywania tych samych danych.

Zidentyfikowane zagrożenia

Ingerencja w swobodę umów i działalności gospodarczej. ZPP wskazuje, że zapisy projektu ingerują w ustawową zasadę swobody umów oraz w swobodę działalności gospodarczej, nakładając na komercyjnych przedsiębiorców obowiązki związane z korektą zawieranych umów i zakazem pobierania opłat.

Ryzyko przeniesienia kosztów na organy prowadzące. Organizacja wskazuje jako zdecydowanie istotniejsze z punktu widzenia administracji publicznej ryzyko, że w sytuacji zobligowania prywatnych dostawców dzienników elektronicznych do zaniechania poboru opłat od rodziców i uczniów rekompensatą stanie się podwyższenie opłat w cenniku za samo udostępnienie narzędzia. Skutek finansowy proponowanych rozwiązań mógłby wówczas zostać przeniesiony na organy prowadzące szkoły, które zawierają umowy licencyjne. ZPP wskazuje, że choć projektodawcy sami zwracają uwagę na takie zagrożenie, w ocenie skutków regulacji nie dokonano żadnych szczegółowych wyliczeń w tym zakresie, co organizacja uznaje za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 34 ust. 2 pkt 5 Regulaminu Sejmu RP.

Spór o zastosowanie art. 167 ust. 4 Konstytucji RP

ZPP nie zgadza się ze stanowiskiem projektodawców, zgodnie z którym projekt nie nakłada na jednostki samorządu terytorialnego nowego zadania, a jedynie doprecyzowuje standard realizacji zadania już wykonywanego, wobec czego nie zachodzi przesłanka z art. 167 ust. 4 Konstytucji RP.

Organizacja wskazuje, że przepis ten dotyczy każdej zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, co oznacza, że znajduje zastosowanie zarówno w przypadku nałożenia na JST nowych zadań, jak i modyfikacji zadań dotychczasowych – jeżeli zakres zmian pociąga za sobą dodatkowe wydatki z budżetów JST. ZPP ocenia, że z taką sytuacją możemy mieć do czynienia w przypadku przedłożonego projektu ustawy.