Związek Powiatów Polskich wystąpił z wnioskiem o wprowadzenie do porządku obrad najbliższego posiedzenia plenarnego Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) tematyki dotyczącej standaryzacji wyceny zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej. W piśmie skierowanym do współprzewodniczących Komisji ZPP przypomina, że przeprowadzenie takiej standaryzacji było jednym z warunków wydania przez KWRiST pozytywnej opinii do projektu nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Związek wskazuje, że podczas posiedzenia plenarnego KWRiST w sierpniu 2024 r. minister finansów Andrzej Domański zobowiązał się osobiście do przeprowadzenia standaryzacji wyceny kosztów realizacji zadań zleconych. Jak podkreśla ZPP, od tego momentu upłynęło półtorej roku, a efektów tych prac nie ma praktycznie żadnych.

Z odpowiedzi Ministra Finansów na wniosek ZPP o dostęp do informacji publicznej, złożony w połowie 2025 r., wynikało, że nie został przyjęty żaden harmonogram prac w zakresie standaryzacji. Jednocześnie z danych przekazanych przez Ministerstwo Finansów do KWRiST pod koniec listopada 2025 r. można wnioskować, że na względnie zaawansowanym etapie znajduje się „wycena” kosztów realizacji zadań z zakresu geodezji. W przekazanych informacjach nie wskazano jednak, kiedy samorządy mogłyby spodziewać się urealnienia wysokości dotacji na ten cel.

ZPP zwraca uwagę, że obok braku wyceny kosztów zadań administracji rządowej już realizowanych przez samorządy, nie do zaakceptowania jest fakt zaniżenia albo wręcz braku zaplanowania dotacji na nowe zadania przekazywane samorządom. 

Jako najbardziej rażący przykład Związek wskazuje rządowy projekt dotyczący asystentów osób ze szczególnymi potrzebami. Na końcowym etapie prac legislacyjnych obniżono wysokość dotacji oraz wprowadzono limit kwotowy na obsługę zadania przez powiaty i organizacje pozarządowe. Jednocześnie w kosztach obsługi pozostawiono koszty pracy koordynatorów asystencji, mimo że – jak zaznacza ZPP – jest to zadanie merytoryczne, a nie związane z obsługą zadania. Dodatkowo usunięto przepisy dotyczące waloryzacji wynagrodzeń asystentów.

ZPP podkreśla, że działania te zostały podjęte bez przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy finansowej rzeczywistych kosztów realizacji zadań, w szczególności kosztów pracy. W ocenie skutków regulacji (OSR) nie wskazano racjonalnej metodologii uzasadniającej określenie wysokości dotacji na zaproponowanym w projekcie poziomie. Związek przypomina jednocześnie, że zarówno ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, jak i ustawa o finansach publicznych przewidują, iż wysokość dotacji na zadania zlecone ustala się na kwoty dotacji celowych zgodnie z zasadami przyjętymi w budżecie państwa do określania wydatków podobnego rodzaju.

Kolejnym przykładem przywołanym w piśmie ZPP jest rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten przewiduje nałożenie na marszałków województw nowego zadania polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych w sprawie nakładania administracyjnych kar pieniężnych na podmioty prowadzące usługi hotelarskie oraz platformy internetowe pośredniczące w najmie krótkoterminowym. Zgodnie z projektem zadania te marszałkowie mieliby realizować jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Wpływy z kar miałyby stanowić dochód budżetu państwa, przy czym – jak wskazuje ZPP – ani w treści ustawy, ani w OSR nie przewidziano żadnych kosztów związanych z realizacją tego zadania.

W związku z powyższym Związek Powiatów Polskich oczekuje, że na posiedzeniu plenarnym KWRiST Rząd RP przedstawi jasne deklaracje dotyczące trzech kwestii. Po pierwsze, ZPP oczekuje przedstawienia propozycji jednolitej metodologii standaryzacji kosztów realizacji zadań zleconych w zakresie administracji rządowej, przy czym – w ocenie Związku – metodologia ta powinna zostać skonsultowana z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Po drugie, ZPP domaga się wskazania harmonogramu oraz terminu zakończenia standaryzacji kosztów wykonywania zadań zleconych, które samorządy już realizują. Po trzecie, Związek oczekuje informacji, kiedy samorządy będą mogły liczyć na przekazanie dotacji w wysokości wynikającej z przeprowadzonej standaryzacji.

Pismo w tej sprawie dostępne jest tutaj.