Związek Powiatów Polskich przedstawił swoje uwagi w ramach uzgodnień Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego do projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej, przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Projekt datowany jest na 17 grudnia 2025 r. i został przekazany do konsultacji 15 stycznia 2026 r.

Zgłoszone przez ZPP stanowisko obejmuje szereg zastrzeżeń oraz propozycji zmian odnoszących się do regulacji dotyczących organizacji i realizacji usług opiekuńczych, w tym zakresu obowiązków nakładanych na jednostki samorządu terytorialnego, standardów realizacji usług oraz przepisów przejściowych.

Monitoring i ocena usług opiekuńczych

ZPP odniósł się do projektowanych przepisów art. 1 pkt 1 w związku z art. 1 pkt 2 lit. c, w zakresie dotyczącym monitorowania i oceny realizacji usług opiekuńczych. Projekt zakłada nałożenie na gminy obowiązku monitorowania i oceny tych usług, przy jednoczesnym upoważnieniu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia sposobu realizacji tego zadania.

Zdaniem ZPP, z projektowanych regulacji nie wynika, na czym konkretnie ma polegać nowe zadanie ani w jakim zakresie jego realizacja zostanie określona w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy. Organizacja wskazuje również na brak informacji dotyczących potencjalnych kosztów administracyjnych, jakie samorządy będą musiały ponieść w związku z realizacją tego obowiązku.

W związku z tym ZPP postuluje, aby zakres nowego zadania, zasady jego realizacji oraz sposób wykonania zostały określone bezpośrednio w przepisach ustawy. W ocenie Związku obecne rozwiązanie narusza zasady przyzwoitej legislacji poprzez przeniesienie do rozporządzenia wykonawczego zdefiniowania zakresu zadania nakładanego na gminy. Jak podkreśla ZPP w rozporządzeniu nie mogą być regulowane sprawy, które stanowią przedmiot tzw. wyłączności ustawy.

Dodatkowy warunek dla osób realizujących usługi opiekuńcze

W odniesieniu do art. 1 pkt 2 lit. w zakresie art. 50 ust. 4a i 4b ustawy o pomocy społecznej, ZPP zaproponował uzupełnienie przepisów o dodatkowy warunek. Związek postuluje wprowadzenie wymogu niefigurowania w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym. Jako uzasadnienie wskazano potrzebę ograniczenia przypadków nadużyć wobec osób korzystających z usług opiekuńczych.

Szkolenia opiekunów

ZPP zgłosił również uwagę do art. 1 pkt 2 lit. b projektu, odnoszącą się do dodawanego art. 50 ust. 4c ustawy. Organizacja zaproponowała nowe brzmienie przepisu, zgodnie z którym w przypadku nieukończenia szkolenia, o którym mowa w ust. 4a pkt 4, organizacja szkolenia należałaby do organizatora usług opiekuńczych. Uzasadnieniem tej propozycji jest rozszerzenie w projekcie obowiązku posiadania szkolenia na opiekunów, którzy nie realizują usług sąsiedzkich.

Sprzeciw wobec regulacji rozporządzeniowych

W odniesieniu do art. 1 pkt 2 lit. c projektu ZPP wniósł o jego skreślenie. Związek podkreślił, że co do zasady sprzeciwia się regulowaniu standardów realizacji usług publicznych przez samorządy na poziomie rozporządzeń wykonawczych. Wskazano, że doświadczenia samorządów pokazują, iż takie rozwiązania prowadzą do nakładania dodatkowych zadań i obowiązków bez oszacowania kosztów ich realizacji oraz bez wskazania źródeł ich finansowania poprzez zwiększenie dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego.

ZPP zwrócił również uwagę, że brzmienie upoważnienia do wydania rozporządzenia daje ministrowi bardzo szerokie kompetencje do szczegółowego określania zasad realizacji usług opiekuńczych, w tym nawet minimalnej liczby godzin tych usług. Podkreślono, że realizacja usług opiekuńczych stanowi zadanie własne samorządu terytorialnego, a sposób jego wykonywania powinien być określony w ustawie.

Vacatio legis

W odniesieniu do art. 2 projektu ZPP wniósł o wprowadzenie co najmniej trzymiesięcznego vacatio legis. Organizacja wskazała, że projekt przewiduje nowe wymagania wobec osób realizujących usługi opiekuńcze, w tym obowiązek posiadania szkolenia z zakresu pierwszej pomocy. Zdaniem Związku brak jest racjonalnego uzasadnienia dla skrócenia okresu vacatio legis do jednego dnia.

Z pełną treścią uwag ZPP można zapoznać się TUTAJ.